Chapter 14: The Three Modes Of Material Nature

Hoofdstuk 14. De drie hoedanigheden van de materiele natuur

listen to complete chapter 14

Listen to Sloka 1

śrī-bhagavān uvāca

paraḿ bhūyaḥ pravakṣyāmi jñānānāḿ jñānam uttamam

yaj jñātvā munayaḥ sarve parāḿ siddhim ito gatāḥ

De Allerhoogste Persoonlijkheid Gods zei: Opnieuw zal Ik je deze allerhoogste wijsheid uiteenzetten, de beste van alle kennis, waardoor alle wijzen die haar bevatten, de allerhoogste volmaaktheid hebben bereikt.

The Supreme Personality of Godhead said: Again I shall declare to you this supreme wisdom, the best of all knowledge, knowing which all the sages have attained the supreme perfection.

Listen to Sloka 2

idaḿ jñānam upāśritya mama sādharmyam āgatāḥ

sarge’pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca

Door gegrond te raken in deze kennis, kan men dezelfde transcendentale zijnstoestand bereiken als die van Mij. Wie daarin gevestigd raakt, wordt niet geboren op het moment van de schepping en raakt niet verstoord wanneer alles vernietigd wordt.

By becoming fixed in this knowledge, one can attain to the transcendental nature like My own. Thus established, one is not born at the time of creation or disturbed at the time of dissolution.

Listen to Sloka 3

mama yonir mahad brahma tasmin garbhaḿ dadhāmy aham

saḿbhavaḥ sarva-bhūtānāḿ tato bhavati bhārata

De totale materiele substantie, die Brahman genoemd wordt, is de oorsprong van alle geboorte, o afstammeling van Bharata, en het is dat Brahman dat Ik bevruchten dat de geboorten van alle levende wezens mogelijk maakt.

  The total material substance, called Brahman, is the source of birth, and it is that Brahman that I impregnate, making possible the births of all living beings, O son of Bharata.

Listen to Sloka 4

sarva-yoniṣu kaunteya mūrtayaḥ saḿbhavanti yāḥ

tāsāḿ brahma mahad yonir ahaḿ bīja-pradaḥ pitā

Weet, o zoon van Kunti, dat alle levensvormen kunnen bestaan door hun geboorte in de materiele natuur en dat Ik de vader ben die het zaad geeft.

It should be understood that all species of life, O son of Kuntī, are made possible by birth in this material nature, and that I am the seed-giving father.  

Listen to Sloka 5

sattvaḿ rajas tama iti guṇāḥ prakṛti-saḿbhavāḥ

nibadhnanti mahā-bāho dehe dehinam avyayam

De materiele natuur bestaat uit drie hoedanigheden: goedheid, hartstocht en onwetendheid. Wanneer het eeuwig levend wezen in aanraking komt met de materiele natuur, o sterkarmige Arjuna, raakt het door deze hoedanigheden geconditioneerd.

  Material nature consists of three modes — goodness, passion and ignorance. When the eternal living entity comes in contact with nature, O mighty-armed Arjuna, he becomes conditioned by these modes.

Listen to Sloka 6

sukha-sańgena badhnāti jñāna-sańgena cānagha

O zondeloze, de hoedanigheid goedheid, die zuiverder is dan de andere twee, is verlichtend en bevrijdt iemand van de karmische reacties op zijn zonden. Zij die zich in deze hoedanigheid bevinden, raken geconditioneerd door een gevoel van geluk en kennis.

O sinless one, the mode of goodness, being purer than the others, is illuminating, and it frees one from all sinful reactions. Those situated in that mode become conditioned by a sense of happiness and knowledge.

Listen to Sloka 7

rajo rāgātmakaḿ viddhi tṛṣṇāsańga-samudbhavam

tan nibadhnāti kaunteya karma-sańgena dehinam

De hoedanigheid hartstocht komt voort uit ontelbare verlangens en begeerten, o zoon van Kunté, en zo raakt het belichaamde levend wezen gebonden door materiele, resultaatgerichte activiteiten.

The mode of passion is born of unlimited desires and longings, O son of Kuntī, and because of this the embodied living entity is bound to material fruitive actions. 

Listen to Sloka 8

tamas tv ajñāna-jaḿ viddhi mohanaḿ sarva-dehinām

pramādālasya-nidrābhis tan nibadhnāti bhārata

O afstammeling van Bharata, weet dat de hoedanigheid duisternis, die voortkomt uit onwetendheid, de waan is waarin alle belichaamde levende wezens leven. De resultaten van deze hoedanigheid, die de geconditioneerde ziel gebonden houden, zijn waanzin, luiheid en slaap.

  O son of Bharata, know that the mode of darkness, born of ignorance, is the delusion of all embodied living entities. The results of this mode are madness, indolence and sleep, which bind the conditioned soul.

Listen to Sloka 9

sattvaḿ sukhe saṣjayati rajaḥ karmaṇi bhārata

jñānam āvṛtya tu tamaḥ pramāde saṣjayaty uta

O afstammeling van Bharata, door de hoedanigheid goedheid raakt men geconditioneerd door geluk; door de hoedanigheid hartstocht raakt men geconditioneerd door resultaatgericht werk, en de hoedanigheid onwetendheid, die iemands kennis versluiert, bindt iemand aan waanzin.

O son of Bharata, the mode of goodness conditions one to happiness; passion conditions one to fruitive action; and ignorance, covering one's knowledge, binds one to madness.

rajas tamaś cābhibhūya sattvaḿ bhavati bhārata

rajaḥ sattvaḿ tamaś caiva tamaḥ sattvaḿ rajas tathā

Soms heeft de hoedanigheid goedheid de overhand en verdrijft ze de hoedanigheden hartstocht en onwetendheid, o afstammeling van Bharata. Soms verdrijft de hoedanigheid hartstocht goedheid en onwetendheid en dan weer verdrijft onwetendheid goedheid en hartstocht. Op die manier is er altijd strijd om de overmacht.

  Sometimes the mode of goodness becomes prominent, defeating the modes of passion and ignorance, O son of Bharata. Sometimes the mode of passion defeats goodness and ignorance, and at other times ignorance defeats goodness and passion. In this way there is always competition for supremacy.

Listen to Sloka 11

sarva-dvāreṣu dehe’smin prakāśa upajāyate

jñānaḿ yadā tadā vidyād vivṛddhaḿ sattvam ity uta

De aanwezigheid van de hoedanigheid goedheid kan worden ervaren wanneer alle poorten van het lichaam door kennis worden verlicht.

  The manifestations of the mode of goodness can be experienced when all the gates of the body are illuminated by knowledge.

Listen to Sloka 12

lobhaḥ pravṛttir ārambhaḥ karmaṇām aśamaḥ spṛhā

rajasy etāni jāyante vivṛddhe bharatarṣabha

O beste onder de Bhärata’s, wanneer de hoedanigheid hartstocht toeneemt, beginnen de kenmerken van grote gehechtheid, resultaatgerichte activiteit, zeer grote inspanning, onbedwingbare begeerte en vurig verlangen zich te ontwikkelen.

  O chief of the Bhāratas, when there is an increase in the mode of passion the symptoms of great attachment, fruitive activity, intense endeavor, and uncontrollable desire and hankering develop.

Listen to Sloka 13

aprakāśo’pravṛttiś ca pramādo moha eva ca

tamasy etāni jāyante vivṛddhe kuru-nandana

Wanneer de hoedanigheid onwetendheid toeneemt, o zoon van Kuru, worden duisternis, daadloosheid, waanzin en illusie zichtbaar.

When there is an increase in the mode of ignorance, O son of Kuru, darkness, inertia, madness and illusion are manifested. 

Listen to Sloka 14

yadā sattve pravṛddhe tu pralayaḿ yāti deha-bhṛt

tadottama-vidāḿ lokān amalān pratipadyate

Wie sterft in de hoedanigheid goedheid, bereikt de zuivere, hogere planeten van de grote wijzen.

When one dies in the mode of goodness, he attains to the pure higher planets of the great sages.

rajasi pralayaḿ gatvā karma-sańgiṣu jāyate

tathā pralīnas tamasi mūḍha-yoniṣu jāyate

Wie sterft in de hoedanigheid hartstocht, wordt geboren onder degenen die zich bezighouden met resultaatgerichte activiteiten. En wie sterft in de hoedanigheid onwetendheid, wordt in het dierenrijk geboren.

  When one dies in the mode of passion, he takes birth among those engaged in fruitive activities; and when one dies in the mode of ignorance, he takes birth in the animal kingdom.

Listen to Sloka 16

karmaṇaḥ sukṛtasyāhuḥ sāttvikaḿ nirmalaḿ phalam

rajasas tu phalaḿ duḥkham ajñānaḿ tamasaḥ phalam

Het resultaat van vrome activiteiten is zuiver en is in de hoedanigheid goedheid. Maar activiteiten die in de hoedanigheid hartstocht worden gedaan, leiden tot ellende en activiteiten in de hoedanigheid onwetendheid leiden tot dwaasheid.

The result of pious action is pure and is said to be in the mode of goodness. But action done in the mode of passion results in misery, and action performed in the mode of ignorance results in foolishness.  

Listen to Sloka 17

sattvāt saḿjāyate jñānaḿ rajaso lobha eva ca

pramāda-mohau tamaso bhavato’jñānam eva ca

Uit de hoedanigheid goedheid komt werkelijke kennis voort; uit de hoedanigheid hartstocht komt hebzucht voort, en uit de hoedanigheid onwetendheid komen dwaasheid, waanzin en illusie voort.

From the mode of goodness, real knowledge develops; from the mode of passion, greed develops; and from the mode of ignorance develop foolishness, madness and illusion.  

Listen to Sloka 18

ūrdhvaḿ gacchanti sattva-sthā madhye tiṣṭhanti rājasāḥ

jaghanya-guṇa-vṛtta-sthā adho gacchanti tāmasāḥ

Zij die zich in de hoedanigheid goedheid bevinden gaan geleidelijk aan omhoog naar de hogere planeten; degenen in de hoedanigheid hartstocht leven op de aardse planeten, en personen in de weerzinwekkende hoedanigheid onwetendheid dalen af naar de helse werelden.

Those situated in the mode of goodness gradually go upward to the higher planets; those in the mode of passion live on the earthly planets; and those in the abominable mode of ignorance go down to the hellish worlds.

Listen to Sloka 19

nānyaḿ guṇebhyaḥ kartāraḿ yadā draṣṭānupaśyati

guṇebhyaś ca paraḿ vetti mad-bhāvaḿ so’dhigacchati

Wie goed beseft dat tijdens alle activiteiten niets anders dan deze drie hoedanigheden van de materiele natuur werkzaam zijn en wie de Allerhoogste Heer, die aan al deze hoedanigheden ontstegen is, kent, bereikt Mijn spirituele natuur.

  When one properly sees that in all activities no other performer is at work than these modes of nature and he knows the Supreme Lord, who is transcendental to all these modes, he attains My spiritual nature.

Listen to Sloka 20

guṇān etān atītya trīn dehī deha-samudbhavān

janma-mṛtyu-jarā-duḥkhair vimukto’mṛtam aśnute

Wanneer het belichaamde levend wezen in staat is te ontstijgen aan deze drie hoedanigheden die in verband staan met het materiele lichaam, dan kan het bevrijd raken van geboorte, dood, ouderdom en de ellende daarvan en kan het zelfs in dit leven al van nectar genieten

  When the embodied being is able to transcend these three modes associated with the material body, he can become free from birth, death, old age and their distresses and can enjoy nectar even in this life.

Listen to Sloka 21

arjuna uvāca

kair lińgais trīn guṇān etān atīto bhavati prabho

kim-ācāraḥ kathaḿ caitāḿs trīn guṇān ativartate

Arjuna vroeg: O Heer, waaraan kan men iemand herkennen die aan deze drie hoedanigheden ontstegen is? Hoe gedraagt hij zich? En hoe ontstijgt hij aan de drie hoedanigheden van de materiele natuur?

Arjuna inquired: O my dear Lord, by which symptoms is one known who is transcendental to these three modes? What is his behavior? And how does he transcend the modes of nature? 

Listen to Sloka 22-25

śrī-bhagavān uvāca

prakāśaḿ ca pravṛttiḿ ca moham eva ca pāṇḍava

na dveṣṭi saḿpravṛttāni na nivṛttāni kāńkṣati

udāsīnavad āsīno guṇair yo na vicālyate

guṇā vartanta ity eva yo’vatiṣṭhati neńgate

sama-duḥkha-sukhaḥ svasthaḥ sama-loṣṭāśma-kāñcanaḥ

tulya-priyāpriyo dhīras tulya-nindātma-saḿstutiḥ

mānāpamānayos tulyas tulyo mitrāri-pakṣayoḥ

sarvārambha-parityāgī guṇātītaḥ sa ucyate

De Allerhoogste Persoonlijkheid Gods zei: O zoon van Pāṇḍu, wie geen hekel heeft aan verlichting, gehechtheid en illusie wanneer deze zich voordoen, maar er evenmin naar verlangt wanneer ze verdwijnen; wie onbewogen en onverstoorbaar is tijdens al deze wisselwerkingen van de materiele hoedanigheden en neutraal en transcendentaal blijft, omdat hij weet dat alleen de hoedanigheden werkzaam zijn; wie verankerd is in het zelf en geluk en ellende als hetzelfde beschouwt; wie dezelfde waarde hecht aan een kluit aarde, een steen en een brok goud; wie neutraal is ten opzichte van alles wat wenselijk en niet wenselijk is; wie standvastig is en gelijkmoedig blijft tijdens eer en schande of wanneer hij geprezen wordt of bespot; wie vriend en vijand op dezelfde manier behandelt en zich van alle materiele activiteiten onthecht heeft—van zo’n persoon wordt gezegd dat hij aan de drie hoedanigheden van de materiele natuur ontstegen is.  

  The Supreme Personality of Godhead said: O son of Pāṇḍu, he who does not hate illumination, attachment and delusion when they are present or long for them when they disappear;   Who is unwavering and undisturbed through all these reactions of the material qualities, remaining neutral and transcendental, knowing that the modes alone are active   Who is situated in the self and regards alike happiness and distress who looks upon a lump of earth, a stone and a piece of gold with an equal eye; who is equal toward the desirable and the undesirable

Listen to Sloka 26

māḿ ca yo’vyabhicāreṇa bhakti-yogena sevate

sa guṇān samatītyaitān brahma-bhūyāya kalpate

Wie in alle omstandigheden volledig en onfeilbaar opgaat in devotionele dienst, ontstijgt onmiddellijk aan de hoedanigheden van de materiele natuur en komt zo tot het niveau van Brahman.

One who engages in full devotional service, unfailing in all circumstances, at once transcends the modes of material nature and thus comes to the level of Brahman.

Listen to Sloka 27

brahmaṇo hi pratiṣṭhāham amṛtasyāvyayasya ca

śāśvatasya ca dharmasya sukhasyaikāntikasya ca

En Ik ben de basis van het onpersoonlijk Brahman, dat onsterfelijk, onvergankelijk en eeuwig is en dat de wezensstaat van de allerhoogste vreugde is.

And I am the basis of the impersonal Brahman, which is immortal, imperishable and eternal and is the constitutional position of ultimate happiness.

End of Chapter 14: The Three Modes Of Material Nature

Einde hoofdstuk 14. De drie hoedanigheden van de materiele natuur