Listen and read Bhagavad Gita as it is in dutch and english



	Chapter 13: Nature, the Enjoyer, and Consciousness Hoofdstuk 13. Natuur, genieter en bewustzijn Listen to complete chapter 13 Listen to Sloka 1-2 arjuna uvāca prakṛtiḿ puruṣaḿ caiva kṣetraḿ kṣetra-jñam eva ca etad veditum icchāmi jñānaḿ jñeyaḿ ca keśava śrī-bhagavān uvāca idaḿ śarīraḿ kaunteya kṣetram ity abhidhīyate etad yo vetti taḿ prāhuḥ kṣetrajña iti tadvidaḥ Arjuna zei: O dierbare Kṛṣṇa, ik verlang ernaar te horen over prakåti [de materiele natuur] en puruña [de genieter], over het veld en de kenner van het veld, en over kennis en het kenbare. De Allerhoogste Persoonlijkheid Gods zei: Dit lichaam, o zoon van Kuntī, wordt het veld genoemd en degene die dit lichaam kent wordt de kenner van het veld genoemd. Arjuna said: O my dear Kṛṣṇa, I wish to know about prakṛti [nature], puruṣa [the enjoyer], and the field and the knower of the field, and of knowledge and the object of knowledge.The Supreme Personality of Godhead said: This body, O son of Kuntī, is called the field, and one who knows this body is called the knower of the field. Listen to Sloka 3 kṣetrajñaḿ cāpi māḿ viddhi sarva-kṣetreṣu bhārata kṣetra-kṣetrajñayor jñānaḿ yat taj jñānaḿ mataḿ mama O afstammeling van Bharata, weet dat ook Ik de kenner ben, maar dan van alle lichamen, en dat het begrijpen van dit lichaam en de kenner ervan kennis wordt genoemd. Dat is Mijn mening. O scion of Bharata, you should understand that I am also the knower in all bodies, and to understand this body and its knower is called knowledge. That is My opinion. Listen to Sloka 4 tat kṣetraḿ yac ca yādṛk ca yad-vikāri yataś ca yat sa ca yo yat-prabhāvaś ca tat samāsena me śṛṇu Luister nu alsjeblieft naar Mijn korte beschrijving van dit veld van activiteit en hoe het is samengesteld, welke veranderingen het ondergaat, waar het vandaan komt, wie die kenner van het veld van activiteiten is en welke invloed hij op het veld uitoefent. Now please hear My brief description of this field of activity and how it is constituted, what its changes are, whence it is produced, who that knower of the field of activities is, and what his influences are. Listen to Sloka 5 ṛṣibhir bahudhā gītaḿ chandobhir vividhaiḥ pṛthak brahma-sūtra-padaiś caiva hetumadbhir viniścitaiḥ Die kennis van het veld van activiteiten en de kenner van activiteiten is door verschillende wijzen in verschillende vedische teksten beschreven. Ze wordt vooral in het Vedänta-sütra volmaakt beargumenteerd in termen van oorzaak en gevolg. That knowledge of the field of activities and of the knower of activities is described by various sages in various Vedic writings. It is especially presented in Vedānta-sūtra with all reasoning as to cause and effect. Listen to Sloka 6-7 mahā-bhūtāny ahaḿkāro buddhir avyaktam eva ca indriyāṇi daśaikaḿ ca pañca cendriya-gocarāḥ icchā dveṣaḥ sukhaḿ duḥkhaḿ saḿghātaś cetanā dhṛtiḥ etat kṣetraḿ samāsena sa-vikāram udāhṛtam De vijf grofstoffelijke elementen; het vals ego; de intelligentie; het ongemanifesteerde; de tien zintuigen en de geest; de vijf zinsobjecten; begeerte; haat; geluk; ellende; het samenstel [het lichaam]; de levensverschijnselen en overtuigingen—samengevat wordt dit alles beschouwd als het veld van activiteiten en de wisselwerkingen ervan. The five great elements, false ego, intelligence, the unmanifested, the ten senses and the mind, the five sense objects, desire, hatred, happiness, distress, the aggregate, the life symptoms, and convictions — all these are considered, in summary, to be the field of activities and its interactions. Listen to Sloka 8-12 amānitvam adambhitvam ahiḿsā kṣāntir ārjavam ācāryopāsanaḿ śaucaḿ sthairyam ātma-vinigrahaḥ indriyārtheṣu vairāgyam anahaḿkāra eva ca janma-mṛtyu-jarā-vyādhi-duḥkha-doṣānudarśanam asaktir anabhiṣvańgaḥ putra-dāra-gṛhādiṣu nityaḿ ca sama-cittatvam iṣṭāniṣṭopapattiṣu mayi cānanya-yogena bhaktir avyabhicāriṇī vivikta-deśa-sevitvam aratir jana-saḿsadi adhyātma-jñāna-nityatvaḿ tattva-jñānārtha-darśanam etaj jñānam iti proktam ajñānaḿ yad ato’nyathā Nederigheid; bescheidenheid; geweldloosheid; verdraagzaamheid; eenvoud; het benaderen van een bonafide spiritueel leraar; reinheid; standvastigheid; zelfbeheersing; onthechting van objecten van zinsbevrediging; afwezigheid van vals ego; het inzicht dat geboorte, dood, ouderdom en ziekte bronnen van ellende zijn; onthechting; vrijheid van verstrikking met kinderen, vrouw, huis en de rest; gelijkmoedigheid zowel tijdens aangename als onaangename gebeurtenissen; voortdurende en onvermengde devotie voor Mij; ernaar streven om in een afgezonderde plaats te wonen; terughoudendheid ten opzichte van gewone mensen; het aanvaarden van het belang van zelfrealisatie en filosofisch zoeken naar de Absolute Waarheid—dit alles noem Ik kennis en alles daarbuiten is onwetendheid. Humility; pridelessness; nonviolence; tolerance; simplicity; approaching a bona fide spiritual master; cleanliness; steadiness; self-control; renunciation of the objects of sense gratification; absence of false ego; the perception of the evil of birth, death, old age and disease; detachment; freedom from entanglement with children, wife, home and the rest; even-mindedness amid pleasant and unpleasant events; constant and unalloyed devotion to Me; aspiring to live in a solitary place; detachment from the general mass of people; accepting the importance of self-realization; and philosophical search for the Absolute Truth — all these I declare to be knowledge, and besides this whatever there may be is ignorance. Listen to Sloka 13 jñeyaḿ yat tat pravakṣyāmi yaj jñātvāmṛtam aśnute anādimat paraḿ brahma na sat tan nāsad ucyate Ik zal je nu het kenbare uitleggen en wanneer je dat eenmaal kent, zul je het eeuwige ervaren. Brahman, dat spiritueel is, zonder begin en ondergeschikt aan Mij, is ontstegen aan de oorzaak en gevolg van de materiele wereld. I shall now explain the knowable, knowing which you will taste the eternal. Brahman, the spirit, beginningless and subordinate to Me, lies beyond the cause and effect of this material world. Listen to Sloka 14 sarvataḥ pāṇi-pādaḿ tat sarvato’kṣi-śiro-mukham sarvataḥ śrutimal loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati Overal heeft Hij handen en benen; Zijn ogen, hoofden en gezichten bevinden zich overal en overal heeft Hij oren. Zo is de Superziel alomtegenwoordig. Everywhere are His hands and legs, His eyes, heads and faces, and He has ears everywhere. In this way the Supersoul exists, pervading everything. Listen to Sloka 15 sarvendriya-guṇābhāsaḿ sarvendriya-vivarjitam asaktaḿ sarva-bhṛc caiva nirguṇaḿ guṇa-bhoktṛ ca De Superziel is de oorsprong van alle zintuigen, maar toch heeft Hij Zelf geen zintuigen. Hij is onthecht, ook al is Hij de instandhouder van alle levende wezens. Hij is ontstegen aan de drie hoedanigheden van de materiele natuur, maar tegelijkertijd is Hij de meester van alle hoedanigheden van de materiele natuur. The Supersoul is the original source of all senses, yet He is without senses. He is unattached, although He is the maintainer of all living beings. He transcends the modes of nature, and at the same time He is the master of all the modes of material nature. Listen to Sloka 16 bahir antaś ca bhūtānām acaraḿ caram eva ca sūkṣmatvāt tad avijñeyaḿ dūra-sthaḿ cāntike ca tat De Allerhoogste Waarheid bestaat binnen en buiten alle levende wezens, zowel de bewegende als de niet-bewegende. Omdat Hij subtiel is, kan Hij niet gekend of waargenomen worden door de materiele zintuigen. En hoewel Hij ver, ver weg is, is Hij ook dicht bij iedereen. The Supreme Truth exists outside and inside of all living beings, the moving and the nonmoving. Because He is subtle, He is beyond the power of the material senses to see or to know. Although far, far away, He is also near to all. Listen to Sloka 17 avibhaktaḿ ca bhūteṣu vibhaktam iva ca sthitam bhūta-bhartṛ ca taj jñeyaḿ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca Hoewel de Superziel verdeeld lijkt te zijn over alle levende wezens, is Hij nooit verdeeld. Hij blijft een en dezelfde. Hoewel Hij de instandhouder van alle levende wezens is, verslindt Hij ze en doet ze ook allemaal ontstaan. Although the Supersoul appears to be divided among all beings, He is never divided. He is situated as one. Although He is the maintainer of every living entity, it is to be understood that He devours and develops all. Listen to Sloka 18 jyotiṣām api taj jyotis tamasaḥ param ucyate jñānaḿ jñeyaḿ jñāna-gamyaḿ hṛdi sarvasya viṣṭhitam Hij is de bron van licht in alle lichtgevende voorwerpen. Hij is ontstegen aan de duisternis van de materie en is onzichtbaar. Hij is kennis, het kenbare en het doel van kennis. Hij bevindt Zich in het hart van iedereen. He is the source of light in all luminous objects. He is beyond the darkness of matter and is unmanifested. He is knowledge, He is the object of knowledge, and He is the goal of knowledge. He is situated in everyone's heart. Listen to Sloka 19 iti kṣetraḿ tathā jñānaḿ jñeyaḿ coktaḿ samāsataḥ mad-bhakta etad vijñāya mad-bhāvāyopapadyate Zo heb Ik dan een korte beschrijving gegeven van het veld van activiteiten [het lichaam], van kennis en van het kenbare. Alleen Mijn toegewijden kunnen dit volledig begrijpen en bereiken zo Mijn zijnstoestand. Thus the field of activities [the body], knowledge and the knowable have been summarily described by Me. Only My devotees can understand this thoroughly and thus attain to My nature. Listen to Sloka 20 prakṛtiḿ puruṣaḿ caiva viddhy anādī ubhāv api vikārāḿś ca guṇāḿś caiva viddhi prakṛti-saḿbhavān Weet dat de materiele natuur en de levende wezens geen begin hebben. Hun transformaties en de hoedanigheden van de materie zijn voortbrengselen van de materiele natuur. Material nature and the living entities should be understood to be beginningless. Their transformations and the modes of matter are products of material nature. Listen to Sloka 21 kārya-kāraṇa-kartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate puruṣaḥ sukha-duḥkhānāḿ bhoktṛtve hetur ucyate De materiele natuur wordt de oorzaak van alle materiele oorzaken en gevolgen genoemd, terwijl het levend wezen de oorzaak is van verschillende vormen van leed en genot in deze wereld. Nature is said to be the cause of all material causes and effects, whereas the living entity is the cause of the various sufferings and enjoyments in this world. Listen to Sloka 22 puruṣaḥ prakṛti-stho hi bhuńkte prakṛtijān guṇān kāraṇaḿ guṇa-sańgo’sya sad-asad-yoni-janmasu Zo gaat het levend wezen in de materiele wereld door het leven, genietend van de drie hoedanigheden van de materiele natuur. En door zijn contact met die materiele natuur ervaart het goed en kwaad in verschillende levensvormen. The living entity in material nature thus follows the ways of life, enjoying the three modes of nature. This is due to his association with that material nature. Thus he meets with good and evil among various species. Listen to Sloka 23 upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ paramātmeti cāpy ukto dehe’smin puruṣaḥ parah Maar in dit lichaam is ook een andere, een transcendentale genieter aanwezig, namelijk de Heer, die de allerhoogste eigenaar is, de getuige en degene die toestemming geeft en die bekendstaat als de Superziel.̣ Yet in this body there is another, a transcendental enjoyer, who is the Lord, the supreme proprietor, who exists as the overseer and permitter, and who is known as the Supersoul. Listen to Sloka 24 ya evaḿ vetti puruṣaḿ prakṛtiḿ ca guṇaiḥ saha sarvathā vartamāno’pi na sa bhūyo’bhijāyate Degene die deze filosofie over de materiele natuur, het levend wezen en de wisselwerkingen van de hoedanigheden van de materiele natuur begrijpt, zal zeker bevrijd worden. Ongeacht zijn huidige situatie zal hij hier niet opnieuw geboren worden. One who understands this philosophy concerning material nature, the living entity and the interaction of the modes of nature is sure to attain liberation. He will not take birth here again, regardless of his present position. Listen to Sloka 25 dhyānenātmani paśyanti ke cid ātmānam ātmanā anye sāḿkhyena yogena karma-yogena cāpare Sommigen zien de Superziel in hun hart door middel van meditatie, anderen door het cultiveren van kennis en weer anderen door te handelen zonder zelfzuchtige verlangens. Some perceive the Supersoul within themselves through meditation, others through the cultivation of knowledge, and still others through working without fruitive desires. Listen to Sloka 26 anye tv evam ajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate te’pi cātitaranty eva mṛtyuḿ śruti-parāyaṇāḥ En dan zijn er nog degenen die, hoewel ze geen spirituele kennis hebben, de Allerhoogste Persoon beginnen te vereren wanneer ze over Hem horen van anderen. Door hun neiging om naar gezaghebbende personen te luisteren, ontstijgen ook zij aan het pad van geboorte en dood. Again there are those who, although not conversant in spiritual knowledge, begin to worship the Supreme Person upon hearing about Him from others. Because of their tendency to hear from authorities, they also transcend the path of birth and death. Listen to Sloka 27 yāvat saḿjāyate kiḿcit sattvaḿ sthāvara-jańgamam kṣetra-kṣetrajña-saḿyogāt tad viddhi bharatarṣabha O beste onder de Bhärata’s, alles wat om je heen bestaat, zowel het beweeglijke als het onbeweeglijke, is niet meer dan een combinatie van het veld van activiteiten en de kenner van het veld. O chief of the Bhāratas, know that whatever you see in existence, both the moving and the nonmoving, is only a combination of the field of activities and the knower of the field. Listen to Sloka 28 samaḿ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaḿ parameśvaram vinaśyatsv avinaśyantaḿ yaḥ paśyati sa paśyati Wie ziet dat de Superziel de individuele ziel in ieder lichaam vergezelt en begrijpt dat zowel de ziel als de Superziel nooit vernietigd worden in het vernietigbare lichaam, ziet de dingen zoals ze zijn. One who sees the Supersoul accompanying the individual soul in all bodies, and who understands that neither the soul nor the Supersoul within the destructible body is ever destroyed, actually sees. Listen to Sloka 29 samaḿ paśyan hi sarvatra samavasthitam īśvaram na hinasty ātmanātmānaḿ tato yāti parāḿ gatim Wie de Superziel overal, in ieder levend wezen, aanwezig ziet, zal zichzelf niet verlagen door zijn geest. Op die manier nadert hij de transcendentale bestemming. One who sees the Supersoul equally present everywhere, in every living being, does not degrade himself by his mind. Thus he approaches the transcendental destination. Listen to Sloka 30 prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ yaḥ paśyati tathātmānam akartāraḿ sa paśyati Wie ziet dat alle activiteiten verricht worden door het lichaam, dat geschapen is door de materiele natuur, en ziet dat de ziel zelf niets doet, ziet de dingen zoals ze zijn. One who can see that all activities are performed by the body, which is created of material nature, and sees that the self does nothing, actually sees. Listen to Sloka 31 yadā bhūta-pṛthag-bhāvam ekastham anupaśyati tata eva ca vistāraḿ brahma saḿpadyate tadā Wanneer een verstandig persoon niet langer verschillende identiteiten ziet op grond van verschillende materiele lichamen en hij ziet hoe levende wezens overal verspreid zijn, dan komt hij tot Brahman-realisatie. When a sensible man ceases to see different identities due to different material bodies and he sees how beings are expanded everywhere, he attains to the Brahman conception. Listen to Sloka 32 anāditvān nirguṇatvāt paramātmāyam avyayaḥ śarīra-stho’pi kaunteya na karoti na lipyate Degenen met de visie der eeuwigheid, kunnen zien dat de onvergankelijke ziel transcendentaal is en eeuwig en dat ze ontstegen is aan de hoedanigheden van de materiele natuur. Ondanks haar contact met het materiele lichaam, o Arjuna, doet de ziel niets en raakt ze nooit verstrikt. Those with the vision of eternity can see that the imperishable soul is transcendental, eternal, and beyond the modes of nature. Despite contact with the material body, O Arjuna, the soul neither does anything nor is entangled. Listen to Sloka 33 yathā sarva-gataḿ saukṣmyād ākāśaḿ nopalipyate sarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate Omdat de ether zo subtiel van aard is, mengt hij zich nergens mee, hoewel hij overal aanwezig is. Op dezelfde manier mengt een ziel die alles vanuit het oogpunt van Brahman bekijkt, zich niet met het lichaam, hoewel ze in dat lichaam aanwezig is. The sky, due to its subtle nature, does not mix with anything, although it is all-pervading. Similarly, the soul situated in Brahman vision does not mix with the body, though situated in that body. Listen to Sloka 34 yathā prakāśayaty ekaḥ kṛtsnaḿ lokam imaḿ raviḥ kṣetraḿ kṣetrī tathā kṛtsnaḿ prakāśayati bhārata O afstammeling van Bharata, zoals een zon dit hele universum verlicht, zo verlicht het ene levend wezen het hele lichaam met bewustzijn. O son of Bharata, as the sun alone illuminates all this universe, so does the living entity, one within the body, illuminate the entire body by consciousness. Listen to Sloka 35 kṣetra-kṣetrajñayor evam antaraḿ jñāna-cakṣuṣā bhūta-prakṛti-mokṣaḿ ca ye vidur yānti te param Zij die met ogen van kennis het verschil zien tussen het lichaam en de kenner van het lichaam, en die ook het proces van bevrijding uit de gebondenheid in de materiele natuur kunnen begrijpen, bereiken de allerhoogste bestemming. Those who see with eyes of knowledge the difference between the body and the knower of the body, and can also understand the process of liberation from bondage in material nature, attain to the supreme goal. End of Chapter 13: Nature, the Enjoyer, and Consciousness Einde Hoofdstuk 13. Natuur, genieter en bewustzijn

Chapter 13: Nature, the Enjoyer, and Consciousness

Hoofdstuk 13. Natuur, genieter en bewustzijn

Listen to complete chapter 13

Listen to Sloka 1-2

arjuna uvāca

prakṛtiḿ puruṣaḿ caiva kṣetraḿ kṣetra-jñam eva ca

etad veditum icchāmi jñānaḿ jñeyaḿ ca keśava

śrī-bhagavān uvāca

idaḿ śarīraḿ kaunteya kṣetram ity abhidhīyate

etad yo vetti taḿ prāhuḥ kṣetrajña iti tadvidaḥ

Arjuna zei: O dierbare Kṛṣṇa, ik verlang ernaar te horen over prakåti [de materiele natuur] en puruña [de genieter], over het veld en de kenner van het veld, en over kennis en het kenbare.
De Allerhoogste Persoonlijkheid Gods zei: Dit lichaam, o zoon van Kuntī, wordt het veld genoemd en degene die dit lichaam kent wordt de kenner van het veld genoemd.

Arjuna said: O my dear Kṛṣṇa, I wish to know about prakṛti [nature], puruṣa [the enjoyer], and the field and the knower of the field, and of knowledge and the object of knowledge.The Supreme Personality of Godhead said: This body, O son of Kuntī, is called the field, and one who knows this body is called the knower of the field.

Listen to Sloka 3

kṣetrajñaḿ cāpi māḿ viddhi sarva-kṣetreṣu bhārata

kṣetra-kṣetrajñayor jñānaḿ yat taj jñānaḿ mataḿ mama

O afstammeling van Bharata, weet dat ook Ik de kenner ben, maar dan van alle lichamen, en dat het begrijpen van dit lichaam en de kenner ervan kennis wordt genoemd. Dat is Mijn mening.

O scion of Bharata, you should understand that I am also the knower in all bodies, and to understand this body and its knower is called knowledge. That is My opinion.

Listen to Sloka 4

tat kṣetraḿ yac ca yādṛk ca yad-vikāri yataś ca yat

sa ca yo yat-prabhāvaś ca tat samāsena me śṛṇu

Luister nu alsjeblieft naar Mijn korte beschrijving van dit veld van activiteit en hoe het is samengesteld, welke veranderingen het ondergaat, waar het vandaan komt, wie die kenner van het veld van activiteiten is en welke invloed hij op het veld uitoefent.

Now please hear My brief description of this field of activity and how it is constituted, what its changes are, whence it is produced, who that knower of the field of activities is, and what his influences are.

Listen to Sloka 5

ṛṣibhir bahudhā gītaḿ chandobhir vividhaiḥ pṛthak

brahma-sūtra-padaiś caiva hetumadbhir viniścitaiḥ

Die kennis van het veld van activiteiten en de kenner van activiteiten is door verschillende wijzen in verschillende vedische teksten beschreven. Ze wordt vooral in het Vedänta-sütra volmaakt beargumenteerd in termen van oorzaak en gevolg.

That knowledge of the field of activities and of the knower of activities is described by various sages in various Vedic writings. It is especially presented in Vedānta-sūtra with all reasoning as to cause and effect.

Listen to Sloka 6-7

mahā-bhūtāny ahaḿkāro buddhir avyaktam eva ca

indriyāṇi daśaikaḿ ca pañca cendriya-gocarāḥ

icchā dveṣaḥ sukhaḿ duḥkhaḿ saḿghātaś cetanā dhṛtiḥ

etat kṣetraḿ samāsena sa-vikāram udāhṛtam

De vijf grofstoffelijke elementen; het vals ego; de intelligentie; het ongemanifesteerde; de tien zintuigen en de geest; de vijf zinsobjecten; begeerte; haat; geluk; ellende; het samenstel [het lichaam]; de levensverschijnselen en overtuigingen—samengevat wordt dit alles beschouwd als het veld van activiteiten en de wisselwerkingen ervan.

The five great elements, false ego, intelligence, the unmanifested, the ten senses and the mind, the five sense objects, desire, hatred, happiness, distress, the aggregate, the life symptoms, and convictions — all these are considered, in summary, to be the field of activities and its interactions.

Listen to Sloka 8-12

amānitvam adambhitvam ahiḿsā kṣāntir ārjavam

ācāryopāsanaḿ śaucaḿ sthairyam ātma-vinigrahaḥ

indriyārtheṣu vairāgyam anahaḿkāra eva ca

janma-mṛtyu-jarā-vyādhi-duḥkha-doṣānudarśanam

asaktir anabhiṣvańgaḥ putra-dāra-gṛhādiṣu

nityaḿ ca sama-cittatvam iṣṭāniṣṭopapattiṣu

mayi cānanya-yogena bhaktir avyabhicāriṇī

vivikta-deśa-sevitvam aratir jana-saḿsadi

adhyātma-jñāna-nityatvaḿ tattva-jñānārtha-darśanam

etaj jñānam iti proktam ajñānaḿ yad ato’nyathā

Nederigheid; bescheidenheid; geweldloosheid; verdraagzaamheid; eenvoud; het benaderen van een bonafide spiritueel leraar; reinheid; standvastigheid; zelfbeheersing; onthechting van objecten van zinsbevrediging; afwezigheid van vals ego; het inzicht dat geboorte, dood, ouderdom en ziekte bronnen van ellende zijn; onthechting; vrijheid van verstrikking met kinderen, vrouw, huis en de rest; gelijkmoedigheid zowel tijdens aangename als onaangename gebeurtenissen; voortdurende en onvermengde devotie voor Mij; ernaar streven om in een afgezonderde plaats te wonen; terughoudendheid ten opzichte van gewone mensen; het aanvaarden van het belang van zelfrealisatie en filosofisch zoeken naar de Absolute Waarheid—dit alles noem Ik kennis en alles daarbuiten is onwetendheid.

Humility; pridelessness; nonviolence; tolerance; simplicity; approaching a bona fide spiritual master; cleanliness; steadiness; self-control; renunciation of the objects of sense gratification; absence of false ego; the perception of the evil of birth, death, old age and disease; detachment; freedom from entanglement with children, wife, home and the rest; even-mindedness amid pleasant and unpleasant events; constant and unalloyed devotion to Me; aspiring to live in a solitary place; detachment from the general mass of people; accepting the importance of self-realization; and philosophical search for the Absolute Truth — all these I declare to be knowledge, and besides this whatever there may be is ignorance.

Listen to Sloka 13

jñeyaḿ yat tat pravakṣyāmi yaj jñātvāmṛtam aśnute

anādimat paraḿ brahma na sat tan nāsad ucyate

Ik zal je nu het kenbare uitleggen en wanneer je dat eenmaal kent, zul je het eeuwige ervaren. Brahman, dat spiritueel is, zonder begin en ondergeschikt aan Mij, is ontstegen aan de oorzaak en gevolg van de materiele wereld.

I shall now explain the knowable, knowing which you will taste the eternal. Brahman, the spirit, beginningless and subordinate to Me, lies beyond the cause and effect of this material world.

Listen to Sloka 14

sarvataḥ pāṇi-pādaḿ tat sarvato’kṣi-śiro-mukham

sarvataḥ śrutimal loke sarvam āvṛtya tiṣṭhati

Overal heeft Hij handen en benen; Zijn ogen, hoofden en gezichten bevinden zich overal en overal heeft Hij oren. Zo is de Superziel alomtegenwoordig.

Everywhere are His hands and legs, His eyes, heads and faces, and He has ears everywhere. In this way the Supersoul exists, pervading everything.

Listen to Sloka 15

sarvendriya-guṇābhāsaḿ sarvendriya-vivarjitam

asaktaḿ sarva-bhṛc caiva nirguṇaḿ guṇa-bhoktṛ ca

De Superziel is de oorsprong van alle zintuigen, maar toch heeft Hij Zelf geen zintuigen. Hij is onthecht, ook al is Hij de instandhouder van alle levende wezens. Hij is ontstegen aan de drie hoedanigheden van de materiele natuur, maar tegelijkertijd is Hij de meester van alle hoedanigheden van de materiele natuur.

The Supersoul is the original source of all senses, yet He is without senses. He is unattached, although He is the maintainer of all living beings. He transcends the modes of nature, and at the same time He is the master of all the modes of material nature.

Listen to Sloka 16

bahir antaś ca bhūtānām acaraḿ caram eva ca

sūkṣmatvāt tad avijñeyaḿ dūra-sthaḿ cāntike ca tat

De Allerhoogste Waarheid bestaat binnen en buiten alle levende wezens, zowel de bewegende als de niet-bewegende. Omdat Hij subtiel is, kan Hij niet gekend of waargenomen worden door de materiele zintuigen. En hoewel Hij ver, ver weg is, is Hij ook dicht bij iedereen.

The Supreme Truth exists outside and inside of all living beings, the moving and the nonmoving. Because He is subtle, He is beyond the power of the material senses to see or to know. Although far, far away, He is also near to all.

Listen to Sloka 17

avibhaktaḿ ca bhūteṣu vibhaktam iva ca sthitam

bhūta-bhartṛ ca taj jñeyaḿ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca

Hoewel de Superziel verdeeld lijkt te zijn over alle levende wezens, is Hij nooit verdeeld. Hij blijft een en dezelfde. Hoewel Hij de instandhouder van alle levende wezens is, verslindt Hij ze en doet ze ook allemaal ontstaan.

Although the Supersoul appears to be divided among all beings, He is never divided. He is situated as one. Although He is the maintainer of every living entity, it is to be understood that He devours and develops all.

Listen to Sloka 18

jyotiṣām api taj jyotis tamasaḥ param ucyate

jñānaḿ jñeyaḿ jñāna-gamyaḿ hṛdi sarvasya viṣṭhitam

Hij is de bron van licht in alle lichtgevende voorwerpen. Hij is ontstegen aan de duisternis van de materie en is onzichtbaar. Hij is kennis, het kenbare en het doel van kennis. Hij bevindt Zich in het hart van iedereen.

He is the source of light in all luminous objects. He is beyond the darkness of matter and is unmanifested. He is knowledge, He is the object of knowledge, and He is the goal of knowledge. He is situated in everyone's heart.

Listen to Sloka 19

iti kṣetraḿ tathā jñānaḿ jñeyaḿ coktaḿ samāsataḥ

mad-bhakta etad vijñāya mad-bhāvāyopapadyate

Zo heb Ik dan een korte beschrijving gegeven van het veld van activiteiten [het lichaam], van kennis en van het kenbare. Alleen Mijn toegewijden kunnen dit volledig begrijpen en bereiken zo Mijn zijnstoestand.

Thus the field of activities [the body], knowledge and the knowable have been summarily described by Me. Only My devotees can understand this thoroughly and thus attain to My nature.

Listen to Sloka 20

prakṛtiḿ puruṣaḿ caiva viddhy anādī ubhāv api

vikārāḿś ca guṇāḿś caiva viddhi prakṛti-saḿbhavān

Weet dat de materiele natuur en de levende wezens geen begin hebben. Hun transformaties en de hoedanigheden van de materie zijn voortbrengselen van de materiele natuur.

Material nature and the living entities should be understood to be beginningless. Their transformations and the modes of matter are products of material nature.

Listen to Sloka 21

kārya-kāraṇa-kartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate

puruṣaḥ sukha-duḥkhānāḿ bhoktṛtve hetur ucyate

De materiele natuur wordt de oorzaak van alle materiele oorzaken en gevolgen genoemd, terwijl het levend wezen de oorzaak is van verschillende vormen van leed en genot in deze wereld.

Nature is said to be the cause of all material causes and effects, whereas the living entity is the cause of the various sufferings and enjoyments in this world.

Listen to Sloka 22

puruṣaḥ prakṛti-stho hi bhuńkte prakṛtijān guṇān

kāraṇaḿ guṇa-sańgo’sya sad-asad-yoni-janmasu

Zo gaat het levend wezen in de materiele wereld door het leven, genietend van de drie hoedanigheden van de materiele natuur. En door zijn contact met die materiele natuur ervaart het goed en kwaad in verschillende levensvormen.

The living entity in material nature thus follows the ways of life, enjoying the three modes of nature. This is due to his association with that material nature. Thus he meets with good and evil among various species.

Listen to Sloka 23

upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ

paramātmeti cāpy ukto dehe’smin puruṣaḥ parah

Maar in dit lichaam is ook een andere, een transcendentale genieter aanwezig, namelijk de Heer, die de allerhoogste eigenaar is, de getuige en degene die toestemming geeft en die bekendstaat als de Superziel.̣

Yet in this body there is another, a transcendental enjoyer, who is the Lord, the supreme proprietor, who exists as the overseer and permitter, and who is known as the Supersoul.

Listen to Sloka 24

ya evaḿ vetti puruṣaḿ prakṛtiḿ ca guṇaiḥ saha

sarvathā vartamāno’pi na sa bhūyo’bhijāyate

Degene die deze filosofie over de materiele natuur, het levend wezen en de wisselwerkingen van de hoedanigheden van de materiele natuur begrijpt, zal zeker bevrijd worden. Ongeacht zijn huidige situatie zal hij hier niet opnieuw geboren worden.

One who understands this philosophy concerning material nature, the living entity and the interaction of the modes of nature is sure to attain liberation. He will not take birth here again, regardless of his present position.

Listen to Sloka 25

dhyānenātmani paśyanti ke cid ātmānam ātmanā

anye sāḿkhyena yogena karma-yogena cāpare

Sommigen zien de Superziel in hun hart door middel van meditatie, anderen door het cultiveren van kennis en weer anderen door te handelen zonder zelfzuchtige verlangens.

Some perceive the Supersoul within themselves through meditation, others through the cultivation of knowledge, and still others through working without fruitive desires.

Listen to Sloka 26

anye tv evam ajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate

te’pi cātitaranty eva mṛtyuḿ śruti-parāyaṇāḥ

En dan zijn er nog degenen die, hoewel ze geen spirituele kennis hebben, de Allerhoogste Persoon beginnen te vereren wanneer ze over Hem horen van anderen. Door hun neiging om naar gezaghebbende personen te luisteren, ontstijgen ook zij aan het pad van geboorte en dood.

Again there are those who, although not conversant in spiritual knowledge, begin to worship the Supreme Person upon hearing about Him from others. Because of their tendency to hear from authorities, they also transcend the path of birth and death.

Listen to Sloka 27

yāvat saḿjāyate kiḿcit sattvaḿ sthāvara-jańgamam

kṣetra-kṣetrajña-saḿyogāt tad viddhi bharatarṣabha

O beste onder de Bhärata’s, alles wat om je heen bestaat, zowel het beweeglijke als het onbeweeglijke, is niet meer dan een combinatie van het veld van activiteiten en de kenner van het veld.

O chief of the Bhāratas, know that whatever you see in existence, both the moving and the nonmoving, is only a combination of the field of activities and the knower of the field.

Listen to Sloka 28

samaḿ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaḿ parameśvaram

vinaśyatsv avinaśyantaḿ yaḥ paśyati sa paśyati

Wie ziet dat de Superziel de individuele ziel in ieder lichaam vergezelt en begrijpt dat zowel de ziel als de Superziel nooit vernietigd worden in het vernietigbare lichaam, ziet de dingen zoals ze zijn.

One who sees the Supersoul accompanying the individual soul in all bodies, and who understands that neither the soul nor the Supersoul within the destructible body is ever destroyed, actually sees.

Listen to Sloka 29

samaḿ paśyan hi sarvatra samavasthitam īśvaram

na hinasty ātmanātmānaḿ tato yāti parāḿ gatim

Wie de Superziel overal, in ieder levend wezen, aanwezig ziet, zal zichzelf niet verlagen door zijn geest. Op die manier nadert hij de transcendentale bestemming.

One who sees the Supersoul equally present everywhere, in every living being, does not degrade himself by his mind. Thus he approaches the transcendental destination.

Listen to Sloka 30

prakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ

yaḥ paśyati tathātmānam akartāraḿ sa paśyati

Wie ziet dat alle activiteiten verricht worden door het lichaam, dat geschapen is door de materiele natuur, en ziet dat de ziel zelf niets doet, ziet de dingen zoals ze zijn.

One who can see that all activities are performed by the body, which is created of material nature, and sees that the self does nothing, actually sees.

Listen to Sloka 31

yadā bhūta-pṛthag-bhāvam ekastham anupaśyati

tata eva ca vistāraḿ brahma saḿpadyate tadā

Wanneer een verstandig persoon niet langer verschillende identiteiten ziet op grond van verschillende materiele lichamen en hij ziet hoe levende wezens overal verspreid zijn, dan komt hij tot Brahman-realisatie.

When a sensible man ceases to see different identities due to different material bodies and he sees how beings are expanded everywhere, he attains to the Brahman conception.

Listen to Sloka 32

anāditvān nirguṇatvāt paramātmāyam avyayaḥ

śarīra-stho’pi kaunteya na karoti na lipyate

Degenen met de visie der eeuwigheid, kunnen zien dat de onvergankelijke ziel transcendentaal is en eeuwig en dat ze ontstegen is aan de hoedanigheden van de materiele natuur. Ondanks haar contact met het materiele lichaam, o Arjuna, doet de ziel niets en raakt ze nooit verstrikt.

Those with the vision of eternity can see that the imperishable soul is transcendental, eternal, and beyond the modes of nature. Despite contact with the material body, O Arjuna, the soul neither does anything nor is entangled.

Listen to Sloka 33

yathā sarva-gataḿ saukṣmyād ākāśaḿ nopalipyate

sarvatrāvasthito dehe tathātmā nopalipyate

Omdat de ether zo subtiel van aard is, mengt hij zich nergens mee, hoewel hij overal aanwezig is. Op dezelfde manier mengt een ziel die alles vanuit het oogpunt van Brahman bekijkt, zich niet met het lichaam, hoewel ze in dat lichaam aanwezig is.

The sky, due to its subtle nature, does not mix with anything, although it is all-pervading. Similarly, the soul situated in Brahman vision does not mix with the body, though situated in that body.

Listen to Sloka 34

yathā prakāśayaty ekaḥ kṛtsnaḿ lokam imaḿ raviḥ

kṣetraḿ kṣetrī tathā kṛtsnaḿ prakāśayati bhārata

O afstammeling van Bharata, zoals een zon dit hele universum verlicht, zo verlicht het ene levend wezen het hele lichaam met bewustzijn.

O son of Bharata, as the sun alone illuminates all this universe, so does the living entity, one within the body, illuminate the entire body by consciousness.

Listen to Sloka 35

kṣetra-kṣetrajñayor evam antaraḿ jñāna-cakṣuṣā

bhūta-prakṛti-mokṣaḿ ca ye vidur yānti te param

Zij die met ogen van kennis het verschil zien tussen het lichaam en de kenner van het lichaam, en die ook het proces van bevrijding uit de gebondenheid in de materiele natuur kunnen begrijpen, bereiken de allerhoogste bestemming.

Those who see with eyes of knowledge the difference between the body and the knower of the body, and can also understand the process of liberation from bondage in material nature, attain to the supreme goal.

End of Chapter 13: Nature, the Enjoyer, and Consciousness

Einde Hoofdstuk 13. Natuur, genieter en bewustzijn